Potas
19 K Układ okresowy pierwiastków
Potas
Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.	Potas, K, 19
Grupa, okres, blok	1, 4, s
Właściwości metaliczne	metal alkaliczny
Właściwości atomowe Masa atomowa 39,0983 u Promień atomowy 220 (obl. 243) pm Promień walencyjny 196 pm Promień van der Waalsa 275 pm Konfiguracja elektronowa [Ar]4s1 Zapełnienie powłok 2, 8, 8, 1 Elektroujemność 0,82 (Pauling) 0,91 (Allred) Stopień utlenienia 1 Właściwości kwasowe tlenków silnie zasadowe
Właściwości fizyczne Stan skupienia stały Gęstość 856 kg/m³ Twardość 0,4 Kolor srebrzystobiały Temperatura topnienia 336,53 K 63,38 °C Temperatura wrzenia 1032 K 758,85 °C Objętość molowa 45,94×10-6 m³/mol Ciepło parowania 79,87 kJ/mol Ciepło topnienia 2,334 kJ/mol Ciśnienie pary nasyconej 1,06×10-4 Pa Prędkość dźwięku 2000 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane Ciepło właściwe 757 J/(kg*K) Konduktywność 13,9×106 S/m Przewodność cieplna 102,4 W/(m*K) Potencjały jonizacyjne I. 418,8 kJ/mol II. 3052 kJ/mol III. 4420 kJ/mol IV. 5878 kJ/mol V. 7975 kJ/mol VI. 9590 kJ/mol VII. 11343 kJ/mol VIII. 14944 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r. 39K 93,26% stabilny izotop z 20 neutronami 40K 0,012% 1,277×109 lat β- 1,311 40Ca 40K 0,012% 1,277×109 lat w.e. 1,504 40Ar 41K 6,73% stabilny izotop z 22 neutronami 42K {syn.} 12,36 godz. β- 3,525 42Ca 43K {syn.} 22,3 godz. β- 1,815 43Ca
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Potas (K, łac. kalium) - pierwiastek chemiczny z grupy metali alkalicznych w układzie okresowym.

Spis treści 1 Odkrycie 2 Występowanie 3 Charakterystyka 4 Znaczenie biologiczne 5 Zobacz też 6 Bibliografia 6.1 Źródła drukowane

Odkrycie

Został odkryty i wyodrębniony w 1807 r. przez sir H. Davy'ego. Jako pierwszy polską nazwę - potas - zaproponował Filip Walter.

Występowanie

Główne minerały to sylwin, sylwinit, karnalit, kainit, langbeinit i różne glinokrzemiany.

Trwałe izotopy to ³⁹K oraz ⁴¹K. Ważnym nietrwałym izotopem jest ⁴⁰K, z którego, zależnie od sposobu przemiany, powstaje ⁴⁰Ar lub ⁴⁰Ca.

Charakterystyka

Potas jest bardzo miękkim metalem, można go kroić nożem. Jest bardzo aktywnym pierwiastkiem, potencjał standardowy układu K⁺/K wynosi -2.93 V. W kontakcie z wodą i kwasami zapala się i często wybucha. Reaguje z alkoholami, wypierając z nich wodór, przy czym tworzą się alkoholany. O ile jego powierzchnia nie jest spasywowana (na powietrzu pokrywa się warstwą nadtlenku K₂O₂), w kontakcie z powietrzem może się zapalić. Przechowuje się go w nafcie lub oleju parafinowym (najlepiej pod warstwą argonu).

Ważne związki potasu to tlenek potasu, nadtlenek potasu, wodorotlenek potasu, będący bardzo silną zasadą oraz wiele soli. Prawie wszystkie sole potasu są dobrze rozpuszczalne w wodzie. Do trudno rozpuszczalnych soli potasu należą: chloran(VII) (KClO₄), heksachloroplatynian(IV) (K₂[PtCl₆]) oraz wodorowinian (KHC₄H₄O₆).

Potas tworzy także wodorek. Pierwiastek spalany w nadmiarze tlenu tworzy żółty ponadtlenek KO₂, a w ozonie pomarańczowy ozonek KO₃. Ważnym odczynnikiem chemicznym jest nadmanganian potasu.

Kationy K⁺ należą do V grupy kationów i barwią płomień na kolor różowo-fioletowy.

Znaczenie biologiczne

• Bierze udział w przewodzeniu impulsów przez neuron
• Podwyższa stopień uwodnienia koloidów komórkowych
• Aktywator wielu enzymów

Niedobór u człowieka:

• Osłabienie organizmu
• Zmniejszenie kurczliwości mięśnia sercowego
• Osłabienie mięśni szkieletowych i gładkich

Niedobór u roślin:

• Chloroza liści
• Zwiędły pokrój rośliny
• Zahamowanie wzrostu korzenia, pędu
• Martwica organów

Kationy potasu są głównymi jonami wewnątrzkomórkowymi i są konieczne do utrzymania potencjału czynnościowego błon komórkowych (patrz: znaczenie biologiczne pierwiastków).

Zobacz też

związki potasu

Bibliografia

Źródła drukowane

• Jerzy Minczewski, Zygmunt Marczenko Chemia analityczna - 1 podstawy teoretyczne i analiza jakościowa (Wydawnictwo Naukowe PWN) Warszawa 2001 ISBN 83-01-13499-2

p • d • e Układ okresowy pierwiastków
H																															He
Li	Be																									B	C	N	O	F	Ne
Na	Mg																									Al	Si	P	S	Cl	Ar
K	Ca															Sc	Ti	V	Cr	Mn	Fe	Co	Ni	Cu	Zn	Ga	Ge	As	Se	Br	Kr
Rb	Sr															Y	Zr	Nb	Mo	Tc	Ru	Rh	Pd	Ag	Cd	In	Sn	Sb	Te	I	Xe
Cs	Ba	La	Ce	Pr	Nd	Pm	Sm	Eu	Gd	Tb	Dy	Ho	Er	Tm	Yb	Lu	Hf	Ta	W	Re	Os	Ir	Pt	Au	Hg	Tl	Pb	Bi	Po	At	Rn
Fr	Ra	Ac	Th	Pa	U	Np	Pu	Am	Cm	Bk	Cf	Es	Fm	Md	No	Lr	Rf	Db	Sg	Bh	Hs	Mt	Ds	Rg	Cn	Uut	Uuq	Uup	Uuh	Uus	Uuo
Metale alkaliczne Metale ziem alkalicznych Lantanowce Aktynowce Metale przejściowe Inne metale Metaloidy Inne niemetale Halogeny Gazy szlachetne